ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਐਕਸ (ਟਵਿੱਟਰ) ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਵਰਗੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਔਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।ਪੋਰਟਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਹੁਣ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਔਨਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਦਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹ 5 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤੋ
1. ਅਜਨਬੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ। ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘੁਟਾਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ, ਪਤਾ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦਿਓ।
ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਘੁਟਾਲੇਬਾਜ਼ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਡੇਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
3. ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਸਵਰਡ ਅਤੇ 2FA ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਪਾਸਵਰਡ ਬਣਾਓ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ-ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ (2FA) ਚਾਲੂ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲੌਗਇਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
4. ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਲਾਈਕਸ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਫੋਟੋਆਂ, ਲਾਈਵ ਲੋਕੇਸ਼ਨ, ਘਰ ਦਾ ਪਤਾ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਵਰਗੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਪਰਾਧੀ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5. ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸਤ’ ਜਾਂ ‘ਨਿੱਜੀ’ ‘ਤੇ ਸੈੱਟ ਕਰੋ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੋਗੇ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
