ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਇਰਾਨ ਦਾ ਸਾਥ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਕਿਉਂ ਹੈ

   (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)   ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦਾ ਐਸਾ ਸਹਾਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੋਰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਰ ਡੂੰਘਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇੜਤਾ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਤਾਕਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2026 ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 29 ਜਨਵਰੀ 2026 ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸਮਝੌਤਾ, ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਦੀ ਲੋੜ, ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਭ ਇਕੋ ਪਾਸੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਟਿਿਕਆ ਰਹੇ, ਪਰ ਇੰਨਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟ ਲਵੇ।

ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਇਕੱਲਾ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਾਕਤ ਕਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਸਾਥੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਫੌਜੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਗਠਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸਲ’ਚ ਦੇਖਿਆਂ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦਾ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤੀ ਹੋੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਰਾਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਇਕ ਰਣਨੀਤਿਕ ਔਜ਼ਾਰ ਬਣ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ  ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਜੋ ਇਕਾਂਤ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਣ। ਇਰਾਨ ਇਸ ਮਾਪਦੰਡ ਤੇ ਫਿੱਟ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹੇਠ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਰੂਸ ਆਪਣੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਹੁਣ ਬਹੁਧ੍ਰੁਵੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਰੂਸ ਨੂੰ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਾਈਲ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਿਲਆ, ਜੋ ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਰੂਸੀ ਖੁਫੀਆ ਸਾਂਝ, ਸੈਟਲਾਈਟ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਅਤੇ Su-35 ਤੇ S-400 ਵਰਗੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਢੱਕਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਚੀਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਆਰਥਿਕ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਨਹੀਂ। ਇਰਾਨ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੇਲ ਅਕਸਰ ਸਸਤੇ ਦਰਾਂ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ ਲਈ ਫਾਇਦੇ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਰਾਨ ਦੀ ਭੂਗੋਲਕ ਥਾਂ ਬੈਲਟ ਐਂਡ ਰੋਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਸਤੇ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ।

ਬੀਜਿੰਗ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੀਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਡਿੱਗੇ ਨਾ, ਪਰ ਅੱਗ ਵੀ ਇੰਨੀ ਨਾ ਭੜਕੇ ਕਿ ਤੇਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਭੰਡਾਰ ਸੜ ਜਾਣ।

ਇਹ ਮਦਦ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਫੌਜੀ ਗਠਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਨਾਟੋ-ਸਟਾਈਲ ਸਾਂਝੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਆਰਥਿਕ, ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਕਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਤਨਹਾ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ।

ਇਸੇ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਪੀ-ਤੁਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਪੈਸਾ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਛਤਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਰੂਸ ਦੀ ਮਦਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਧਾ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਸੈਟਲਾਈਟ ਡਾਟਾ, ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਰੀਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਾਂਝੇ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਿਕਾਰ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਮਾਸਕੋ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਮਦਦ ਇਰਾਨ ਦੀ ਰੋਕ-ਥਾਮ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੋਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਚੀਨ ਇਰਾਨ ਲਈ ਨਕਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਵਰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖਰੀਦ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਵਾਲੇ ਸੌਦੇ, ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਇਰਾਨ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਡਾਰ, ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਹਿੱਸੇ, ਡੂਅਲ-ਯੂਜ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਟੈਂਕ ਭੇਜਣ ਜਿੰਨਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਅਸਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਥੇ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਲ ਵੀ ਉਨੀ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਅਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵਿਰੋਧ, ਕਦੇ ਰੋਕ, ਤੇ ਕਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਿਲਦੀ ਹਮਾਇਤ, ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿੰਦੀ।

ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ BRICS ਅਤੇ Shanghia Cooperaiton Orgainzaiton ਵੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਲਈ ਇਹ ਮੰਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਪਾਰ, ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਢਾਂਚਾ ਇਸ ਛਤਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਮਰਣ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਫਰਕ ਸਮਝਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੰਭਾਲੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।

ਇਸ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਖਤਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਜੇ ਬੀਜਿੰਗ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਦਿਖੇ, ਤਾਂ ਖਾੜੀ ਦੇ ਰਾਜ ਹੋਰ ਵੱਧ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਧਰ ਰੂਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਫੈਲਾਅ ਉਸ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਿੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੀਮਤਾਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੂੰ ਖਾੜੀ ਦੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਸਥਿਰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਕੋਲ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਕਈ ਮੋਰਚੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਾਰਾ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਤੈਰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੀ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇ।

ਜਦ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਤਸਵੀਰ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਲਾਈਫਲਾਈਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਫੌਜੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਮਿਲ ਕੇ ਇਰਾਨੀ ਅਣਗਹਿਲੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹੀ ਬਣਤਰ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਕ-ਥਾਮ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਲ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ ਜੋ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਪੈਸਾ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਲ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇਗਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਇਰਾਨ ਦਾ ਸਾਥ ਇਸ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਕਣ, ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਬਚਾ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇ ਸਕਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ, ਸੀਮਿਤ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਅੱਜ ਦੀ ਟੱਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਹ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀ ਕਰਵਟ ਲਏਗੀ ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਾਊਮੈਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਲੰਬੜਦਾਰ।