ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਯੁੱਗ ਤੇ ਨਕਲੀ ਚਿਹਰੇ

   (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  “ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤਣਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਣਾਅ ਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਚਿਹਰੇ ਬਦਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।”

ਇਹ ਲਾਈਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਸਾਦਗੀ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲੋਂ ਦਿਖਾਵੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ” ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ, ਖੁਸ਼, ਸਫ਼ਲ ਤੇ ਪਰਫੈਕਟ ਸਮਝਣ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਤਣਾਅ ਕਿਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਨਕਾਬ ਪਹਿਨਣਾ, ਕਦੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ, ਕਦੇ ਦਿਲਾਸੇ ਦਾ — ਪਰ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਤਣਾਅ ਦੀ ਜੜ ਹੈ।

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਦੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਹਾਸਾ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਰੋਣਾ ਅਸਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।

ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ “ਨਾਟਕ” ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਜੋ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਜੋ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਰਾਪਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ।

ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਠੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਠੱਗ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤਣਾਅ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਇਹੀ ਹੈ “ਇੱਕੋ ਚਿਹਰੇ” ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ — ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਚਾਹੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਵੋ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ, ਚਾਹੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੋ ਜਾਂ ਅਜਨਬੀਆਂ ਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ।

ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ “ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਛੁਪਾਉਣਾ”। ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਛੁਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਛਬੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਤਮਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਅਕਸਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਪਹਿਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪੋਸਟ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੱਚਾ ਚਿਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।

ਸੱਚਾ ਰਹਿਣਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਤਾਕਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਚਾ ਰਹਿਣਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਭਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਝੂਠੇ ਬੰਧਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਹੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ — ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ।

ਜੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੱਧੇਗਾ। ਝੂਠ, ਦਿਖਾਵਾ ਅਤੇ ਦੋਹਰਾਪਨ ਘਟੇਗਾ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸਦੇ ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨਕਾਬ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਮੈਕਅਪ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਤਮਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਹਿਚਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।

ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।

ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਹਿਣਾ ਉਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਨਕਾਬ ਪਹਿਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤਣਾਅ, ਡਰ, ਤੇ ਝੂਠ ਆਪ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖੋ —

**“ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤਣਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਣਾਅ ਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਚਿਹਰੇ ਬਦਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।”**

ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਣਾ ਛੱਡੋ। ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਸਿੱਖੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਅਸਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।