“ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮੁੱਕਦਮਾ: ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਜਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼?”

   (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  ਕੁਦਰਤ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਹ ਅਨੋਖਾ ਅਧਿਆਇ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਓਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਉੱਡਾਣਾਂ ਭਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਹਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਇਕ ਪੂਰਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਹ, ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨੰਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਗਦੀ ਧਾਰ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹਵਾਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਬੇਹਿਸਾਬ ਜੰਗਲ ਕਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਦਰਿਆ ਗੰਦਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੀ ਡੋਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਹਿਕਾਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਹਰ ਲਹਿਰਾ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੱਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਕੇ ਰੱਖੇ। ਅਸੀਂ ਦਰੱਖ਼ਤ ਲਗਾਈਏ, ਪਾਣੀ ਬਚਾਈਏ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੀਏ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਈਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਕੁਦਰਤ ਬਚੇਗੀ ਤਾਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਬਚੇਗੀ।