ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇ.ਕੇ. ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਮੰਦਰ-ਮਸਜਿਦ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਚਰਚਾ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਾਂ – ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ, ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਪੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਲੰਬਿਤ ਹਨ। ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਪੀ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਹਨ।ਅਯੁੱਧਿਆ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਕੇ.ਕੇ. ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੀ.ਬੀ. ਲਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਹੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਦਾਈ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੀ.ਬੀ. ਲਾਲ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਮੰਦਰ-ਮਸਜਿਦ ਵਿਵਾਦ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਮਥੁਰਾ, ਗਿਆਨਵਾਪੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਦਾਅਵੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਹਿਲ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬੀਕਾਨੇਰ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ “ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣਾ” ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
