ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) GI ਇੱਕ ਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟਸ ਨੂੰ 1 ਤੋਂ 100 ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਉਹ ਬਾਲਣ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਊਰਜਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਬਲੱਡ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਗਲਾਈਸੇਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ (GI) ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਾਈਸੇਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ GI ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਕਾਵਟ, ਮਿੱਠੇ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਭੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਾਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਫੈਦ ਰੋਟੀ, ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਗਲਾਈਸੇਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ (GI) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਨੀਵਾਂ GI ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ GI ਵਾਲੇ ਆਹਾਰਾਂ ਦਾ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੋਟਾਪਾ, ਉੱਚ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਇੰਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ, ਪੇਟ ਦੇ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਾਸੇ, ਨੀਵਾਂ GI ਆਹਾਰ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੋਭਾਵ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਔਸਤ ਗਲਾਈਸੇਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ (GI) ਵਾਲਾ ਆਹਾਰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਘੱਟ GI ਵਾਲਾ ਆਹਾਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਤ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਲਾਈਸੇਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
1. ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਕਿ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਕਤ ਸ਼ੂਗਰ ‘ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
2. GI ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਗੌਰ ਨਹੀ ਕਰਦਾ ਜੋ ਰਕਤ ਸ਼ੂਗਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
3. ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
4. ਇਹ ਖੁਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਰਗਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਘੱਟ ਗਲਾਈਸੇਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੈਲੋਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
