ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਇਰਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ: ਗਲਫ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਕੇਤ

  (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)   ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨੂੰ ਅਜੇ ਹਫਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਹਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਹਾਲੇ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਕਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਅਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤਣਾਅ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਹੱਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਅ ਗਲਫ਼ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਊਰਜਾ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਧੁੰਦਲੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ। ਕਈ ਦਾਅਵੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਗਲਫ਼ ਲਈ ਇਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਜੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟਾਰਗੇਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ, ਜੋ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਜੋ ਹੁਣ ਗਲਫ਼ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਅੱਡਿਆਂ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਡੇ, ਤੇਲ ਟਰਮੀਨਲ, ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ੀ ਰਸਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਦ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਟਾਰਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਥੇ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਚੱਲੀ, ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਅਫਵਾਹਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ।

ਇਰਾਨ ਦਾ ਜਵਾਬ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਹੱਦ ਵਧਾਉਂਦਾ ਦਿਿਖਆ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਪਰੋਕਸੀ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਅਣਚਾਹੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਗਲਫ਼ ਦੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਆਏ?

ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ, ਕਤਰ, ਯੂਏਈ, ਬਹਿਰੇਨ, ਕੂਵੈਤ, ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਜਾਂ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਟਾਰਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਇਲਾਕੇ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ।

ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਰਕ ਸਿੱਧਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਅਕਸਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ “ਸਿਗਨਲ” ਭੇਜ ਕੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧੇ। ਪਰ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਗਲਫ਼ ਲਈ ਖਾਸ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਢਾਂਚਾ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਤੇਲ, ਗੈਸ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ: ਅਸਲ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਟੈਗ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਲਫ਼ ਵਿੱਚ ਜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਤੇ ਡਰ ਬੈਠ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਝਟਕਾ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਗੱਲ ੰStriat of Hormuz  ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ ਲੜੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਮਾਰਕੀਟ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਝਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 18 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ “ਸੀਮਿਤ ਰੁਕਾਵਟ” ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Striat of Hormuz ਮੁਡ ਇੱਕ ਤੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਗਲਫ਼ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਟੈਂਕਰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਗਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਸੇ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਨਸ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਪਏ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਅਸਹਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸਲ ਖ਼ਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਸਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਮਾਲਕ, ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਪਰ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰੂਟ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਿਲਵਰੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗੋਦਾਮ ਖ਼ਾਲੀ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਉੱਚੀ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ ਮਹਿੰਗੇ ਬਿੱਲ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ੍ਹੋਰਮੁਡ ਨੇੜੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਬਿਗੜਣਗੇ, ਤਾਂ ਵਪਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਿੰਗੇ ਸੌਦੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 18 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਗੈਸ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਜਟ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗੀ ਖ਼ਰਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਛੁਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਲਫ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੀ ਰੁਖ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਿੱਤ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ। “Epstien files” ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਜੋ ਦਾਅਵੇ ਚੱਲੇ, ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਮੈਂਬਰ  ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਸਵਾਲ ਇਹ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਨੀਤੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਲੜਾਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਧੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।

2023 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਮਧਸਥਤਾ ਨਾਲ ਸਾਉਦੀ-ਇਰਾਨ ਥਾਅ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਬਿਨਾਂ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਯੂਏਈ ਨੇ ਵੀ ਪਰੈਗਮੈਟਿਕ ਚੈਨਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ, ਓਮਾਨ ਨੇ ਮਧਸਥ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਕਤਰ ਨੇ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਮੰਨਿਆ।

ਪਰ ਜੇ ਹਮਲੇ ਲੰਬੇ ਚਲੇ, ਤਾਂ ਗਲਫ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਰਚੇ ਵਧਾਉਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਹਵਾਈ ਰੂਟਾਂ, ਅਤੇ ਤੇਲ-ਗੈਸ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਬਣੇਗਾ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ “ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਵੈਰੀ” ਦੀ ਲਕੀਰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਜਿੰਗ ਲਈ ਮਾੜੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।

ਜੰਗ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲਾਲਚੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਤਣਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਖਿੱਚ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਤਾਂ ਸੱਤਾ-ਸੰਤੁਲਨ ਹਿੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਿਟਸ਼ ਬੇਸਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਸਿਨਾਰਿਓ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਅਮਰੀਕਾ “ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ” ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਗਰਾਊਂਡ ਫਜ਼ਦਾਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੱਡੇ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਲੰਬੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਾਵੇ ਉੱਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਜੰਗ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਡੀ-ਇਸਕਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਦਰ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਫਰਵਰੀ 2026 ਦੇ ਪੋਲਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 21 ਫੀਸਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ, 49 ਫੀਸਦੀ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 30 ਫੀਸਦੀ ਅਣਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਇਸ ਜੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਗਲਫ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁਣ ਹੋਰ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਟਾਰਗੇਟਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ Hormuz ਬਾਰੇ ਡਰ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਸ਼ੋਰੈਂਸ, ਫ੍ਰੇਟ, ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਅਤੇ ਡੀ-ਇਸਕਲੇਸ਼ਨ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹੀੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇਹ ਹੈ: ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ, ਸ਼ਿਿਪੰਗ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲਾ ਝਟਕਾ ਅਕਸਰ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly