ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼: ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਤਰਾ

    (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼  ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਲਝਣਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਣਹੋਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਕਸਰ ਮਰਦ ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੰਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਧਿਕਤਾਰ ਸੀਮਿਤ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਵਾਰਿਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਬਲ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਨੇਤਾ ਵੀ ਹਨ।

ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਧੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਲਸੂਮ ਨਵਾਜ਼ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਸਿਆਣੀ ਮਹਿਲਾ ਰਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੰਚ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧਾਕ ਬਣਾ ਲਈ।

ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਰਿਯਮ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੈਪਟਨ (ਰਿਟਾਇਰਡ) ਮੁਹੰਮਦ ਸਫ਼ਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਮਹਿਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

2011 ਨੂੰ ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਨਵਾਜ਼) ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿਟੀ” ਅਤੇ “ਸ਼ਰੀਫ਼ ਟ੍ਰਸਟ”, ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪੇਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਉਰਜਾ ਭਰੀ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

2018 ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਦੌਰ

2018 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਸੀ। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਥਾਮਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਕਾਟੀ, ਪਰ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋਏ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।

ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਸੀ। ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅਕਸਰ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਲੋਚਨਾ, ਮੀਡੀਆ ਟਰਾਇਲ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਮਰਿਯਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿੜ਼ਤਾ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ

2024 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਨਵਾਜ਼) ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ ਸੀ।

ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਨੀਤੀਆਂ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ:

1. ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰ – ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ।

2. ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ – ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈਆਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਕਰਣ।

3. ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ – ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਲੋਨ ਸਕੀਮਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ।

4. ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਪੰਜਾਬ – ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਵਾਹੀ ਦਾ ਆਨਲਾਈਨੀਕਰਨ, ਯੂਥ ਲਈ IT ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ।

5. ਕਿਸਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ – ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਬਸਿਡੀ, ਫ਼ਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ।

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵਰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਸ ਜਤਾਈ ਹੈ।

ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਨਿਰਭੀਕ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਨੇਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜੁੜਾਅ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਤਦ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਦਾ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਨਾਲ ਹੀ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟੱਕਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ਤਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਰਿਯਮ ਨਵਾਜ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋਣ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।