ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਦਾ ਕਹਿਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਹਾਂ! ਅਜਿਹੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿੰਨਾ ਸਰਲ ਹੈ ਓਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਇੱਕ ਯੋਗਿਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਭ ਨੂੰ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂ ਜੀਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਿਊਬ ਵਾਂਗ ਮੋੜ ਕੇ ਹਵਾ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 5-10 ਮਿੰਟ ਲਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਪੇਟ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਬਜ਼, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਕੱਚਾ ਡਕਾਰ ਅਤੇ ਐਸੀਡਿਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਸ਼ਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਬੈਠੋ। ਜੀਭ ਨੂੰ ਮੋੜ ਕੇ ਹਵਾ ਲਓ, ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਸਾਹ ਰੋਕੋ ਅਤੇ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਛੱਡੋ। ਇਸਨੂੰ 5-10 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਦਮੇ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
