(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਹਰ ਸਾਲ 25 ਮਈ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਥਾਇਰੋਇਡ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਥਾਇਰੋਇਡਜੋ ਕਿ ਗਲੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਤਲੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੀਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ, ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
*ਥਾਇਰੋਇਡ ਰੋਗ ਬਾਬਤ ਭੂਮਿਕਾ*
ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਉਹ ਹਾਰਮੋਨ ਉਤਪਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਲਈ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ, ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥਾਇਰੋਕਸਿਨ (T4) ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਆਈਓਡੋਥਾਇਰੋਨਿਨ (T3), ਸਰੀਰ ਦੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਹਰ ਅੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਥਾਇਰੋਇਡ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ , ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
*ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ*
ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
1. ਆਤਮ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਹਸ਼ਿਮੋਟੋ ਦੀ ਥਾਇਰੋਇਡਾਈਟਿਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਵਜ਼ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2. ਆਈਓਡੀਨ ਦੀ ਘਾਟ: ਆਈਓਡੀਨ ਥਾਇਰੋਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਈਓਡੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਗੋਇਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਇਰੋਇਡ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
3. ਜਿਨਸੀ ਪੱਧਰ: ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਪਰਕ: ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5. ਦਵਾਈਆਂ: ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਥਾਇਰੋਇਡ ਫੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਈਪੋਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ਜਾਂ ਹਾਈਪਰਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ*
ਥਾਇਰੋਇਡ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
1. *ਹਾਈਪੋਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ* : ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਾਇਰੋਇਡ ਕਾਫੀ ਹਾਰਮੋਨ ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ, ਵਜ਼ਨ ਵੱਧਣਾ, ਠੰਡ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਡਿੱਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
2. *ਹਾਈਪਰਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ* : ਇਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹਾਰਮੋਨ ਉਤਪਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ, ਤੇਜ਼ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ, ਵੱਧ ਭੁੱਖ, ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3. ਗਾਇਟਰ: ਇਹ ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਾਈਪੋਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ਦੋਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਥਾਇਰੋਇਡ ਨੌਡਲਸ: ਇਹ ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਿੱਚ ਗੰਡਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੇਨੀਗਨ ਜਾਂ ਮਾਲਿਗਨੈਂਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
5. ਥਾਇਰੋਇਡ ਕੈਂਸਰ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰੈਸ਼ੀ ਆਲਮੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
*ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਛਾਣ*
ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਹਨ:
• ਯੋਗ ਆਈਓਡੀਨ ਖੁਰਾਕ: ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਆਈਓਡੀਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਆਈਓਡੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਨਮਕ ਜਾਂ ਆਈਓਡੀਨ-ਯੁਕਤ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ: ਥਾਇਰੋਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀਆਂ ਪੱਧਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
• ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਚੁਣਾਵ: ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਤਣਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨਾ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਥਾਇਰੋਇਡ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਉਪਚਾਰ ਵਿਕਲਪ*
ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
• ਹਾਈਪੋਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ਦਾ ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੰਥੇਟਿਕ ਹਾਰਮੋਨ ਬਦਲਾਅ ਉਪਚਾਰ (ਲੇਵੋਥਾਇਰੋਕਸਿਨ) ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਾਰਮੋਨ ਪੱਧਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ सके।
• ਹਾਈਪਰਥਾਇਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ਲਈ ਐਂਟੀਥਾਇਰੋਇਡ ਦਵਾਈਆਂ, ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਆਈਓਡੀਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਥਾਇਰੋਇਡ ਨੌਡਲਸ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਥਾਇਰੋਇਡ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਥਾਇਰੋਇਡ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੀਏ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਈਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਥਾਇਰੋਇਡ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਤੀਜੇ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਆਓ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਇਰੋਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਨਰੋਈ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਸ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀਏ।
ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
