ਲੁਧਿਆਣਾ (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) (ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਐੱਮ.ਏ.) ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਐਂਡ-ਸਟੇਜ ਲਿਵਰ ਡਿਜੀਜ਼, ਅਰਥਾਤ ਅਖੀਰਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ । ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਹੀ ਇੱਕੋ ਮਾਤਰ ਵਿਕਲਪ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਰਗਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਣ ਤਾਂ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਘੱਟ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਇੱਕ ਸਰਜੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਿਗਰ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਿਗਰ ਜੀਵਿਤ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਗਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਡੀਟੌਕਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੰਸਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਚਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਿਗਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਇਸ ਮਾਇਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਗਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਿਤ ਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧ ਕੇ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
**ਬੀਐਲਕੇ-ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਬਿਲੀਅਰੀ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਾਇਸ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਐਚਓਡੀ ਡਾ: ਅਭਿਦੀਪ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ** “ਹਰ ਲਿਵਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਗਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਪਟਾਈਟਿਸ ਬੀ ਜਾਂ ਸੀ, ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਕਾਰਨ ਸੀਰੋਸਿਸ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਲਿਵਰ ਕੈਂਸਰ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਲਸਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹੀਮੋਕ੍ਰੋਮੈਟੋਸਿਸ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਾਈਲਰੀ ਐਟ੍ਰੇਸ਼ੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਲੈਣ ਲਈ MELD ਸਕੋਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਗਰ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੈ।”
ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਿਤ ਦਾਤਾ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾਤਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜਿਗਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੀਵਿਤ ਦਾਤਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ, ਆਪਣੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਮ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਿਤ ਦਾਤਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੇ ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੱਟ ਉਡੀਕ ਸਮਾਂ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਚੰਗੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ।
**ਡਾ: ਅਭਿਦੀਪ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ** “ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਰਜਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 6 ਤੋਂ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਿਆਦ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਮ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ 1 ਤੋਂ 2 ਹਫ਼ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਯਮਤ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਸਕੈਨ ਰਾਹੀਂ ਜਿਗਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਗ ਦੀ ਅਸਵੀਕਾਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਇਮਿਊਨੋਸਪਰੈਸਿਵ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ।”
ਹਰ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਫੈਕਸ਼ਨ, ਬਾਈਲ ਡਕਟ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗ ਦੀ ਅਸਵੀਕਾਰਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਰਜਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਦਰ ਕਾਫੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹੈ ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਜਿਗਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ, ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
