ਪੈਸਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹਨ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੌਲਤ ਹੌਲੇ–ਹੌਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਿਸਾਬ–ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ–ਪੁੱਤਰ, ਪਤੀ–ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤ—ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ੇ–ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ–ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ: ਸਹਾਰਾ ਜਾਂ ਬੋਝ?
ਪਿਤਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹੀ ਪਿਤਾ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਝ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਵੇਹਲੜ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
“ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਟੱਕਰ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀਤਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”
ਪਤੀ–ਪਤਨੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ: ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਲਾਭ?
ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਆਰਥਿਕ ਉਮੀਦਾਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਡਿਵੋਰਸ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਵਧਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਦੋਸ਼–ਪ੍ਰਤੀਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
“ਜੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਫ਼ੇ–ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਤੱਕੜੀ ‘ਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”
ਦੋਸਤੀ: ਸਾਥ ਜਾਂ ਸੌਦਾ?
ਦੋਸਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਖ–ਦੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਅਕਸਰ “ਨੇਟਵਰਕਿੰਗ” ਜਾਂ “ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਫਾਇਦੇ” ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਰਵੇਖਣ:
60% ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਾਭ–ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਕੇਵਲ 25% ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵਨਾ ‘ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ।
ਕੇਸ–ਸਟਡੀਜ਼: ਹਕੀਕਤਾਂ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ
ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
65 ਸਾਲਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ Old Age Home ‘ਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਮੰਨਦਾ ਸੀ।
ਡਿਵੋਰਸ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ
ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ–ਤੋੜ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ 35% ਵਾਧਾ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ: ਪੈਸੇ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈਆਂ।
ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:
“ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਡਾਲਰ ਤਾਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਗੱਲ–ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।”
ਮਹਾਨਗਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਰ
ਮੁੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੂਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪੈਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।
“ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ” ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਿਮਾਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
“ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।”
ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਦੁੱਖ–ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪੈਸੇ ਵਿੱਚ।
ਹੱਲ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ
ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੰਚਾਰ – ਪਤੀ–ਪਤਨੀ, ਮਾਪੇ–ਬੱਚੇ, ਦੋਸਤ
ਸਾਂਝੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ – ਮਿਲਾਪ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ
ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ
ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲ ਦੌਲਤ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ੇ–ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਤੋਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂੰਜੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇਗੀ।
ਪੈਸਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹਨ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
