ਕੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਰਮ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਸੋਨਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਚੁੱਪ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ

 (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)   ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ :- ਕੈਨੇਡਾ ਕਾਨੂੰਨ, ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼। ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦਾਅਵਾ ਢਹਿੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਪੀਅਰਸਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 400 ਕਿਲੋ ਸੋਨਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾ ਗੋਲੀ, ਨਾ ਡੱਕਾ, ਨਾ ਅਲਾਰਮ। ਇਹ ਸੋਨਾ Canada Border Services Agency (CBSA), Air Canada Cargo, Greater Toronto Airports Authority (GTAA) ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਨੱਕ ਹੇਠੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੋਨਾ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ—ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੋਨਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਦਾਰੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ?17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023। ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜ਼յուրਿਖ ਤੋਂ ਆਈ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਟੋਰਾਂਟੋ ਪੀਅਰਸਨ ਏਅਰਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਲੈਂਡ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਗੋ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਨਕਦ ਸੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਮਾਨ Air Canada ਦੇ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੈਮਰੇ ਹਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਲਾਗ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਰਾਈਵਰ ਕੋਲ ਪੂਰੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਹਨ। airway bill, ਸਾਈਨ, ਕੋਡ—ਸਭ ਕੁਝ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਉਸ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਲੋਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਟਰੱਕ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।ਲਗਭਗ 400 ਕਿਲੋ ਸੋਨਾ (6,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲਡ ਬਾਰ) • ਕੀਮਤ: 20 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ • ਨਾਲ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਨਕਦਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੁੱਟ ਸੀ—ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਮਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਸਗੋਂ ਸਿਸਟਮਿਕ ਫੇਲ੍ਹ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ।ਜਾਂਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕਾਰਗੋ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਡਿਊਟੀ ਸ਼ਡਿਊਲ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਨ।ਕੁਝ Air Canada ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪਰ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਇਸ ਲੁੱਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਨਕਲੀ airway bill—ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਸਲਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਇੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ 400 ਕਿਲੋ ਸੋਨਾ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ?ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ: • ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਿਘਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ • ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ • ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਗੋਲਡ ਮਾਰਕੀਟ ਰਾਹੀਂ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ • ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸੋਨਾ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆਇੱਕ ਵਾਰ ਸੋਨਾ ਪਿਘਲ ਗਿਆ—ਉਹ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਧਾਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਚੋਰੀ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਇਹ ਲੁੱਟ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਲਚ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਪਰਾਧਕ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੁੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਂਗਲੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ:Greater Toronto Airports Authority (GTAA) ਕੀ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀ? • Air Canada Cargo Management — ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਕਿਉਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ? • Canada Border Services Agency (CBSA) — ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਬਿਨਾਂ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੋਈ? • Transport Canada — ਹਾਈ-ਵੈਲਯੂ ਕਾਰਗੋ ਲਈ ਬਣੇ ਨਿਯਮ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉਤਰੇ?ਇਹ ਸਿਸਟਮਿਕ ਫੇਲ੍ਹ ਹੈ—ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਹੈ।ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ • ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਉਦਯੋਗ ’ਤੇ ਦਬਾਅ • ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ • ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਇਮੇਜ ਨੂੰ ਝਟਕਾਇਸ ਕਦਰ ਵੱਡੀ ਲੁੱਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਚੁੱਪ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਕੀ ਇਹ ਚੁੱਪ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਸੀ ਜਾਂ ਡਰ?ਇਹ  400 ਕਿਲੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ Canada Border Services Agency, GTAA, Air Canada Cargo ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ।ਸੋਨਾ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ। ਜਦੋਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਿਸਟਮ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ—ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਸਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੋਨਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ:ਕੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਰਮ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ?ਜੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ—ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋਵੇਗਾ।

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly