ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹਿੰਸਾ : ਕਾਰਣ, ਅਸਰ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ

  (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  ਫਰਾਂਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਯੂਰਪੀ ਮਹਾਦੀਪ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲੀਆਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਝੜਪਾਂ, ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਤੋੜਫੋੜ, ਅੱਗਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਅਣਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੁਣ ਇੱਕ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਖ਼ਿਰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਹੈ?

ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। 1789 ਦੀ ਮਹਾਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1968 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆੰਦੋਲਨਾਂ ਤੱਕ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਹੈ।

ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ

ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਡੂੰਘੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਦੋਗੁਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਕਸਰ ਹਿੰਸਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਗਰੀਬ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਘੱਟ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੜਚਣਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਧਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਨਸ਼ਨ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣਾ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੀਆਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਫਰਾਂਸ ਧਰਮਨਿਰਪੇਖ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਨੀਤੀ ਹੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਿਜਾਬ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਕਸਰ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੇ ਅਣਭਰੋਸਾ ਹੋਰ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਅਣਸੁਣਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੈਂਗ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਤੋੜਫੋੜ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

1. ਸਮਾਜਿਕ ਡਰ ਤੇ ਅਣਭਰੋਸਾ – ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ

2. ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ – ਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ

3. ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ – ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

4. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛਵੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ – ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਛਵੀ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਧਾਈ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਨਹੀਂ ਸੰਭਲ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਤਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਘਟਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਤਦ ਤਕ ਹਿੰਸਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

1. ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ – ਗਰੀਬ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

2. ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠ – ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

3. ਪੁਲਿਸ ਸੁਧਾਰ – ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਬਣ ਸਕੇ।

4. ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਝੌਤਾ – ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਵਧਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

5. ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵਾਦ – ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।

ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਫਰਾਂਸ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੌਕੇ ਦੇ ਕੇ, ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਮੁੜ ਉਸੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ—ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।