(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਸੰਗੀਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲੋ-ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋਵੇ, ਸੰਗੀਤ ਇੱਕ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੰਗੀਤ ਉਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਰਾਗਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਜਨ, ਸੂਫੀ ਕਲਾਮ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗੀਤ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਧੁਨਾਂ ਤਕ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਥੈਰੇਪੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਣਾਅ, ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ, ਥਕਾਵਟ ਆਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਇਕ ਜਾਦੂਈ ਇਲਾਜ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ, ਮੇਲੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਝ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ, ਭੰਗੜਾ, ਟੱਪੇ, ਮਹੀਆ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਜਾਪਾਨੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਤੇ ਝੂਮ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਇਟਾਲੀਅਨ ਧੁਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਔਖੀ ਵਾਟ ‘ਤੇ ਰਾਹਦਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਹ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਰੀਲਾਪਨ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸਾਂਝ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ 
