ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਦੁਨੀਆ ਦੇ 9 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ – ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ – 2024 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ, ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਜਨਵਰੀ 2025 ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 12,241 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ 9,614 ਹਥਿਆਰ ਫੌਜੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਲਗਭਗ 3,912 ਹਥਿਆਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਗਭਗ 2,100 ਤੈਨਾਤ ਹਥਿਆਰ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ‘ਤੇ ਹਾਈ ਅਲਰਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਸਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਚੀਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੁਝ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਪੁਰਾਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਗਈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (SIPRI) ਦੇ ਮਾਹਰ ਹੰਸ ਐਮ. ਕ੍ਰਿਸਟਨਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਾ ਯੁੱਗ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਤਿੱਖੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 90% ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਭੰਡਾਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ 2010 ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਟਾਰਟ ਸਮਝੌਤਾ, ਜੋ 2026 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਵਿਆਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 2024 ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਫੰਡਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੂਸ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਸਰਮਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਟੈਸਟ ਅਸਫਲਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਢੇਰ ‘ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ! ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ 8 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਜੋੜੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ 100 ਜੋੜੇ; ਜਾਣੋ ਕਿ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਹਨ: SIPRI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਕੋਲ ਹੁਣ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 600 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਚੀਨ 2023 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2025 ਤੱਕ, ਚੀਨ ਨੇ 350 ਨਵੇਂ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (ICBM) ਸਿਲੋ ਬਣਾਏ ਸਨ ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਚੀਨ ਇਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਸ ਕੋਲ ਰੂਸ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨੇ ICBM ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਵੇਂ 2035 ਤੱਕ ਚੀਨ ਕੋਲ 1,500 ਹਥਿਆਰ ਹੋਣ, ਇਹ ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹੋਵੇਗਾ।ਭਾਰਤ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ “ਕੈਨਿਸਟਰਾਈਜ਼ਡ” ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਵੇਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2025 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਕਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। SIPRI ਮਾਹਰ ਮੈਟ ਕੋਰਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
