(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ , ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਵਰਗੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ,ਕਵੀ, ਰੂਹਾਨੀ ਗਾਇਕ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਰਬਾਬ ਦੀ ਧੁਨ, ਵੰਝਲੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ, ਟੱਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਚੀ-ਬਸੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ ਸੀ।
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦਾ ਸਿਖਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੁੱਖੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ, ਹਿੰਸਾ, ਹਥਿਆਰ ਕਲਚਰ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ’ਚ ਪੈਂਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੱਚਰ ਗਾਇਕੀ: ਕੀ ਹੈ ਇਹ ‘ਟਰੈਂਡ’?
ਇਸ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ,ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਦੀ ਲੱਚਰ ਗਾਇਕੀ ਰਾਹੀਂ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਝੂਠੀ ਤਸਵੀਰ,ਗਨ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ,ਬੇਸਿਰ-ਪੈਰ ਦੀ ਫੁਕਰੀ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਦਿਖਾਵਟ ਆਦਿ ਦਾ ਅਭੱਦਰ ਚਿੱਤਰਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਹੁਤੇ ਵਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੌਖੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਲਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਆਉਟਲੌ ਗਲੈਮਰ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਲੋਭ ’ਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵ: ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਖਤਰੇ ’ਚ
1. ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਹਰ ਦੂਜੇ ਗੀਤ ਵਿਚ “ਸ਼ਰਾਬ”, “ਗਨ”, “ਕਾਲੀ ਕਾਰ”, “ਸ਼ੋਅ ਆਫ਼ ਫੁਕਰਬਾਜ਼ੀ” ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਆਤਮ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਨੌਜਵਾਨ ਇਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਦਮੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਾਂ “ਮਰਦ” ਬਣਦਾ ਹੈ।
2 ਵਰਗ ਵੰਡ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਵਰਗੀਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਲਈ ਵਿਘਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
3. ਨਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਰੁਝਾਨ
ਜਦੋਂ ਗੀਤ ‘ਵੋਡਕਾ’, ‘ਚਿੱਟਾ ਜਾਮ’, ‘ਨਸ਼ਾ’ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਨਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਬਣ ਕੇ ਵਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਫੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
4. ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸੋਚ ਦੀ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ
ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਕ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ,ਰੰਗ-ਰੂਪ ਜਾਂ ਪਹਿਰਾਵੇ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਨਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੌਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ?
1. ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਪੈਸੇ ਦੀ ਹੌੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ‘ਕੰਟੈਂਟ’ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ‘’ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
2. ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ
ਅੱਜ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਉਜ਼ ਲੱਚਰ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਬਾਬਤ ਸੋਚਣਾ ਪਵੇਗਾ।
3. ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ
ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
4. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ
ਨਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਰੋਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲਹਿਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਵਿਕਰਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
1. ਨੈਤਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ
ਹਰ ਗੀਤ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੈਤਿਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2. ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਰੂਹ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3. ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਚੰਗੇ ਤੇ ਸੰਜੀਦਾ ਗੀਤ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਸਕਣ।
4. ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ
ਨੌਜ਼ਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੇ ਲੱਚਰ ਸੁਣਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤ ਦੀ ਥਾਂ ਲੱਚਰਤਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜੋ ਕਦੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ, ਪਿਆਰ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਸੀ, ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਬਤ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਅੱਜ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲੱਚਰਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣੀ ਪਵੇਗੀ । ਵਿਰੋਧ ਕੇਵਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਬਲਕਿ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਘਾਣ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਹੌਂਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ !!!!!
ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਪੰਜਾਬ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
