ਜੋ ਹੱਥ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਓਹਨਾ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇ ਨੇ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ

  (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)   ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ “ਚੰਗਾ ਸੋਚੋ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ,” ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਣਾ ਜਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਬਦ “ਜੋ ਹੱਥ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਓਹਨਾ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇ ਨੇ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ” ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਹਕੀਕਤੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪਰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਦਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ’ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਘੱਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਿਲਾਉਣਾ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਦਵਾਉਣਾ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਕਰਮ ਬਿਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਅਧੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਦਾਸ ਸਾਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਕਰਮ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਹਾਵਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸਨੇਹਾ ਲੁਕਿਆ ਹੈ—ਦੁਨੀਆ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਚੰਗਿਆਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੱਬੀ ਸੇਵਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਕਰੀਏ, ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੀਏ। ਸਿਰਫ਼ ਦਿਲ ਦੀ ਨੇਕੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ। ਅਨੁਭਵ 1: ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਇੱਕ ਸਬਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਘਟਨਾ – ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਈਕਲ ਦਾ ਟਾਇਰ ਪੰਚਰ ਸੀ। ਉਹ ਠੰਢ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੱਲਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਹੇ ਰੱਬਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭੇਜ।” ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ—ਕਈਆਂ ਨੇ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮੇਹਰ ਕਰੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਕੂਲ ਲਈ ਦੇਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ— “ਅਰਦਾਸ ਤਦੋਂ ਹੀ ਕਬੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬਣੀਏ।” ਮੈਂ ਰੁਕਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਈਕਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨੇੜਲੇ ਮਕੈਨਿਕ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਇਕਲ ਠੀਕ ਕਰਵਾਇਆ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਪੁੱਤ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹੱਥ ਰੱਬ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।” ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਦਿਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਰਦਾਸ ਸਾਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਰਮ ਹੈ। ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣਾ, ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਵਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਰੱਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਦਦ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਦੇ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਕਰੀਏ, ਪਰ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਜਾਣ ਦੇਈਏ। ਦੁਨੀਆ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਬਣਦੇ ਹਾਂ—ਬਸ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰੀਏ। ਅਨੁਭਵ 2 : ਇੱਕ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ‘ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੱਚੀ ਮਦਦ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ‘ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਪੈਰ ਫਿਸਲਣ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਭਲੀ ਕਰੇ… ਕੋਈ ਚੁੱਕ ਦੇਵੇ।” ਪਰ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ, ਜਿਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੁਰ ਕੇ ਗਿਆ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦਾ। ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ “ਭੈਣ ਜੀ ਠੀਕ ਹੋ” ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਮਦਦ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਨੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ : “ਪੁੱਤ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।” ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮਦਦ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ/ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਉਹ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਭਵ 3 : ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਣ  ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ—ਰੋਹਿਤ। ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਟੈਲੇਂਟਡ ਸੀ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਚਾਰਟ, ਰੰਗ, ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰੋਹਿਤ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਭ ਚੰਗਾ ਕਰੇਗਾ।” ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲੀ ਉਸਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਲਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੇਹਾ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਵਾਇਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਲਾਸ ਟੀਚਰ ਨੇ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਕਹੀ ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਈ : “ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਨੇਹਾ ਨੇ ਜਿੱਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮਦਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਪਰ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਰਦਾਸ ਰੂਹ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੇਵਾ ਸਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਕਰੀਏ, ਪਰ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਜਾਣ ਦੇਈਏ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕਬੂਲ ਹੋਈ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਇਨੇ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾ ਸਕੀਏ।

ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly