ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੁਟੀਨ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸਾਡੀ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੈਸ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਚਕੀ ਆਉਣਾ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਹਿਚਕੀ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿਚਕੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਅਚਾਨਕ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣਾ, ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਖਾਣਾ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤੇਜਨਾ ਵੀ ਹਿਚਕੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਯੋਗ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੈਸ, ਕਬਜ਼, ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹਿਚਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਮੁਦਰਾ ਇਸ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਮੁਦਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਬੈਠ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ। ਫਿਰ, ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਜਵੀਜ਼ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੋ।ਜਦੋਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਹਿਚਕੀ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਮੁਦਰਾ ਹਿਚਕੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਊਰਜਾ ਬਿੰਦੂ ਉਂਗਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੇਟ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਿਚਕੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਫਸੀ ਹੋਈ ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਹਿਚਕੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਪੇਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਸ, ਐਸੀਡਿਟੀ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ। ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
