ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫਲੋਰਾ
(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਏਐਨਐਸਈਸੀ (ANSES) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਸਾਰੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ, ਡੱਬਿਆਂ ਜਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
“ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਣਦੇਖੇ ਗਏ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ, ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦੂਜੇ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਔਸਤਨ, ਕੋਲਾ, ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ, ਆਈਸਡ ਚਾਹ ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਦੀਆਂ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਲਗਭਗ 100 ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਕਣ ਸਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਅਤੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੋਂ 50 ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਦੇ ਢੱਕਣਾਂ ‘ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪੇਂਟ ਤੋਂ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਅਣਕਿਆਸੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਢੰਕਣ ‘ਤੇ ਰੰਗ ਕੀਤੀ ਪਰਤ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਰੋਤ ਵੱਲ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸੁਰਾਗ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ, ਲੱਭੇ ਗਏ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਕੈਪ ਪੇਂਟ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜਾ, ਸੂਖਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਢੰਕਣ ‘ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖੁਰਚਰਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ – ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਅਦਿੱਖ – ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੌਰਾਨ ਕੈਪਸ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਗੜਨ ‘ਤੇ ਇਹ ਰੰਗ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਐਨਐਸਈਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹ ੈਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨ ਾਂਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬੀਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਸ਼ਿਤ ਸੀ, ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਔਸਤਨ 60 ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਕਣ ਸਨ। ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ 40 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਉ ਦੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕਸ ਲਗਭਗ 30 ਦਿਖਾਏ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ, ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ, ਫਲੈਟ ਅਤੇ ਸਪਾਰਕਲੰਿਗ ਦੋਵੇਂ, ਵਿੱਚ ਕੱਚ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਔਸਤਨ 4.5 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ 1.6 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ। ਵਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਗਿਣਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਈਨ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਧਾਤ ਦੇ ਢੱਕਣਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਰ੍ਕ ਸਟੌਪਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
“ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਪੱਧਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਉਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਲੱਭਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਪੱਧਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਕਿਵੇਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੋਜ ਟੀਮ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਫਾਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ: ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੋਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕੋਈ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੈਪਾਂ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਅਰ ਬਲੋਅਰ ਨਾਲ ਕੈਪਾਂ ‘ਤੇ ਹਵਾ ਉਡਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੋਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਵਿੱਚ ਢੰਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਤੀਜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਗੰਦੇ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 287 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਸਨ।
ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਕੇ 106 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਢੱਕਣਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਕੇ 87 ਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਢੱਕਣਾਂ ਨੂੰ ਅਲਕੋਹਲ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਗਿਆ।
“ਨਵੇਂ ਢੱਕਣਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਬੋਤਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨਕੈਪਸੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਢੰਕਣ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਢੰਕਣ ਤੇ ਕੀਤੇ ਰੰਗ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਪਰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਢੰਕਣ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਢੰਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਢੰਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ। ਹਵਾ ਉਡਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਢੰਕਣ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹੀ ਪਹੁੰਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਪਸ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ, ਰਗੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਢੰਕਣ ‘ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
