(Samajweekly) ਅੱਜ ਕੱਲ ਵੱਧਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਨਿਰਮਾਣ, ਉੱਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਰ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਇਹ ਦਰਸਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚੇ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਚਾਹੀ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੱਧਰਾਂ ਤੋ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਕਸਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚੇ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਕੋਰਟੀਜ਼ੋਲ ਅਤੇ ਐਡਰੇਨਾਲਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਤਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
• ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵੱਧਣਾ: ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਖਲਲ: ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਖਲਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਖਰਾਬ ਨੀਂਦ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਬੁੱਧੀਮਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ: ਅਧਿਆਇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀਮਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਨ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰਾਂ ਬਾਬਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਐਮਾ ਥੌਮਸਨ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ”ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਣਾਅ,ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ।”
ਕੁਝ ਆਬਾਦੀਆਂ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉੱਚ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵਿਉਹਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
