ਧੀਆਂ ਦੀ ਲੋਹੜੀ: ਬਦਲਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀਕ

   (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  ਲੋਹੜੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੋਹੜੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੀ ਰਹੀ। ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ‘ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਧੀਆਂ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ। ਧੀ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਮਨਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧੀ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਉਨੀ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਪੁੱਤਰ। ਅੱਜ ਦੀ ਧੀ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ, ਖੇਡਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਰੀ ਕਾਮ, ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਵਰਗੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਅਪਰਾਧ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਧੀਆਂ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਮਨਾਉਣਾ ਇੱਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਦਾਦੇ-ਦਾਦੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਲੋਹੜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵੱਧ ਲੱਕੜ ਸਾੜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਗੁੜ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਰਿਉੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ‘ਤੇ ਲੋਹੜੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਬਰਾਬਰੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly