ਬੀਜਿੰਗ— ਚੀਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਥੋਰੀਅਮ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਨਮਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੋਬੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਰਿਐਕਟਰ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਈਂਧਨ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਥੋਰੀਅਮ ਮੋਲਟਨ ਸਾਲਟ ਰਿਐਕਟਰ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਰਿਐਕਟਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਥੋਰੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਈਂਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਨਮਕ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਨਮਕ ਦਾ ਘੋਲ ਬਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਮਾਕੇ ਜਾਂ ਪਿਘਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਬਾਲਣ
ਥੋਰੀਅਮ ਨੂੰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ – ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਥੋਰੀਅਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਥੋਰੀਅਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਣੂ ਕੂੜਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਮਾਹਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੁਝ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚੱਲ ਰਹੇ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਰੀਫਿਊਲ ਕਰਨਾ: ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ
ਇਸ ਰਿਐਕਟਰ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਨਵੇਂ ਈਂਧਨ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੱਲਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਭਰਨ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਈਂਧਨ ਬਦਲਣ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਨਮਕ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਖੋਜ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਚੀਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਥੋਰੀਅਮ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਨਮਕ ਰਿਐਕਟਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਰਿਐਕਟਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਅਧਾਰਤ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਚੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ੂ ਹੋਂਗਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਖੋਜ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ।
ਚੀਨ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਿਐਕਟਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਟੀਮ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਗੋਬੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ‘ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਰਿਐਕਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 2 ਮੈਗਾਵਾਟ ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 17 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਇਹ ਵੀ ਇਤਫ਼ਾਕ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਠੀਕ 57 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 17 ਜੂਨ ਨੂੰ ਚੀਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਬੰਬ ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਚੀਨ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
