ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ ਯੂ ਕੇ-
ਅਨਾਗਰਿਕਾ ਧਰਮਪਾਲ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ, 1864 ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਡੌਨ ਕੈਰੋਲਿਨਸ ਹੇਵਾਵਿਥਰਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਲਿਕਾ ਸੀ।
ਪਹਿਲੇ ਅਨਾਗਰਿਕਾ ਧਰਮਪਾਲ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਦਾਨ ਡੇਵਿਡ’ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਯੂਰਪੀ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੋਧੀ ਵਿਦਵਾਨ ਮਹਾਸਥਵੀਰ ਭਦੰਤ ਹਿਵਾਕਦੁਵੇ ਸ਼੍ਰੀਸੁਮੰਗਲ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਅਨਾਗਰਿਕ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਧਰਮਪਾਲ’ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਅਨਾਗਰਿਕਾ ਧਰਮਪਾਲ ਨੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋਟਰ ਬੱਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ‘ਸ਼ੋਭਨ ਮਾਲੀਗਾਓਂ’ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਨਾਗਰਿਕਾ ਧਰਮਪਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਮਹਾਬੋਧੀ ਸਭਾ (ਮਹਾਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਰੀ ਫੋਸਟਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਔਰਤ ਨੇ ਮਹਾਬੋਧੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਕੀਤੇ।
13 ਜੁਲਾਈ, 1931 ਨੂੰ, ਅਨਾਗਰਿਕਾ ਧਰਮਪਾਲ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਦੇਵਮਿਤ ਧਰਮਪਾਲ’ ਹੋ ਗਿਆ।
16 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਪਸਪਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਭਿਖਸ਼ੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਮਿਤ ਧਰਮਪਾਲ’ ਪੈ ਗਿਆ।
‘ਅਨਾਗਰਿਕ ਧਰਮਪਾਲ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਬੁੱਧ ਧੰਮ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧੰਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਧਰਮਪਾਲ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਆਤੰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਨਾਗਰਿਕ ਧਰਮਪਾਲ ਨੇ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1933 ਨੂੰ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਮੂਲਗੰਧਾ ਕੁਟੀ ਵਿਹਾਰ’ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਤੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਗਾਰਿਕ ਧਰਮਪਾਲ ਜੀ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾਪੂਰਵਕ ਸਲਾਮ!!!
