ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਜਦੋਂ ਹਿਸਾਬ ਮੰਗਣਗੀਆਂ…

ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ   (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)   ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਯੁੱਗ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਲਈ ਫੈਸਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਫੈਸਲੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਭਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਅਜੇ ਵੀ ਅਧੂਰੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਨ।

ਅੱਜ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੁਰੰਤ ਸਿਆਸੀ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਿਆਉਣੀਆਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਸਲ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਅੱਜ ਖੁਦ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਵਧ ਰਹੀ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਖੇਤੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਘਟਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹੀ ਹਾਲਾਤ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨਾ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਨਾ ਪੁੱਛਣ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛਣਗੇ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਉਹ ਦੇਖਣਗੀਆਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ — ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸੰਕਟ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਜਾਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ। ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਲੋੜ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਲੀਆਂ ਸੁਣੀਏ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸੁਣੀਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ

ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly