ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ “ਅਨਾਜ ਦਾ ਕੋਠਾਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਹਰਿਆਵਲੀ, ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਖਾਣਿਆਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਗਹਿਰਾ ਨਾਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਸੋਈਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਸੁਆਦ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਖਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਸਟਾਈਲ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਖ਼ਾਸ ਡਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਇਸਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਖਾਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਘਿਉਂ, ਮੱਖਣ, ਮਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ
ਸਰਸੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ
ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਤਾਜ਼ੇ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਮੱਕੀ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਉੱਪਰੋਂ ਮੱਖਣ ਦਾ ਟਿਕਕਾ ਤੇ ਨਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੜ — ਇਹ ਖਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਮਾ-ਚਾਵਲ
ਰਾਜਮਾ-ਚਾਵਲ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਸੋਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜਮਾ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਰਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੜੀ-ਪਕੋੜੇ
ਖੱਟੀ-ਮੀਠੀ ਕੜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਸਨ ਦੇ ਪਕੌੜੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਖਾਧੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਡਿਸ਼ ਦਿਲ ਤੇ ਰੂਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਖਾਣੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਕੁਲਚਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਕੁਲਚਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਕੁਲਚਾ ਅਲੂ, ਪਿਆਜ਼ ਜਾਂ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਲੇ ਤੇ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਲੇ-ਭਠੂਰੇ
ਛੋਲੇ-ਭਠੂਰੇ ਬਿਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਤਿੱਖੇ ਛੋਲੇ, ਫੁਲਕੇ ਭਠੂਰੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਅਚਾਰ ਤੇ ਪਿਆਜ਼ — ਇਹ ਖਾਣਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਹੈ।
ਹਲਵਾ-ਪੂਰੀ
ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਾਂ ਖਾਸ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਹਲਵਾ-ਪੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਸੂਜੀ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਹਲਵਾ ਅਤੇ ਕਰਕੁਰੇ ਭਠੂਰੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਨੀਰ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ
ਪਨੀਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਿਅੰਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਨੀਰ ਬਟਰ ਮਸਾਲਾ: ਟਮਾਟਰ, ਕਾਜੂ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹੀ ਪਨੀਰ: ਗਾੜ੍ਹੇ ਰਸੇ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨ ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਨਾਨ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਨੀਰ ਟਿੱਕਾ: ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਨਾਸ਼ਤਾ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਤੰਦੂਰੀ ਖਾਣੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਲੇਖ ਅਧੂਰਾ ਰਹੇਗਾ।
ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਨਾਨ: ਹਰ ਘਰ ਤੇ ਢਾਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਸੁਆਦ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਹ ਡਿਸ਼ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਿਨੇਟ ਕਰਕੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਟਰ ਚਿਕਨ: ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ ਦਾ ਹੀ ਰਸੇਦਾਰ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਖਾਸ ਖਾਣੇ
ਪਿੰਨੀ: ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਿੰਨੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਵੀ।
ਗੱਜਕ ਅਤੇ ਰੇਵੜੀ: ਮੱਕਰ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਤੇ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹਨ।
ਜਲੇਬੀ ਤੇ ਬਰਫ਼ੀ: ਹਰ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਮਿਠਾਈਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਖਾਸ ਪਦਾਰਥ
ਮੱਖਣ ਵਾਲੀ ਲੱਸੀ: ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਡ੍ਰਿੰਕ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਰੂਹ ਅਫ਼ਜ਼ਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਬਤ: ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਘਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ਰਬਤ ਤਾਜ਼ਗੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਲਾਈ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੁੱਧ, ਉੱਪਰ ਮਲਾਈ ਦਾ ਲੇਪ — ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ — ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ
ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਸੁਆਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਲੂਣ-ਮਿਰਚ ਵਾਲਾ ਮੱਖਣ, ਛਾਛ ਤੇ ਗੁੜ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਕੁਲਚਾ, ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ, ਬਟਰ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਬਟਰ ਮਸਾਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਨੂਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖਾਣੇ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਡਰਨ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤੇਲ ਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੱਸੀ, ਮੱਖਣ, ਗਰਮ ਰੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਲ-ਸਬਜ਼ੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦ ਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੂਹ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ’ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸੁਆਦਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
+447951 590424 watsapp
‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
