ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫਲੋਰਾ
(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਖਿਰ ਹੁਣ ਲਈ “ਜੰਗ ਖਤਮ ਤਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹੇਗੀ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਹਮਾਸ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗਾਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਮਾਸ ਦੁਆਰਾ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਸਾਰੇ 20 ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਹਮਾਸ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ਵਿੱਚ “ਬੰਧਕ ਵਰਗ” ‘ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 65,000 ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਵਰੇਜ ਦੇਖ ਰਹੇ ਲੱਖਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਫੁਟੇਜ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਜਦ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸ ਦੇ 22 ਸਾਲਾ ਸਿਪਾਹੀ, ਮੈਟਾਨ ਐਂਗ੍ਰੇਸਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਜ਼ਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਲੀ ਵਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਮਾਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਟੈਂਕ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ- ਬਾਪ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਮੁੰਡਾ ਦੋ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸਦੀਵੀ ਧੰਨਵਾਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।”
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ।
ਜਿਥੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਇਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਵੇਰ ਹੈ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸੰਸਦ। “ਇੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਜੰਗ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਜ, ਅਸਮਾਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਸਾਇਰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ।”
ਪਰ ਟਰੰਪ ਦਿਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਸ਼ਾਤੀ ਲਈ ਉੁਹ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਮੀਆਂ ਮਿੱਠੂ ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਲਉ ਕਿ ਆਪੇ ਮੈਂ ਰੱਜੀ – ਪੁੱਜੀ, ਆਪੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਜਿਊਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਖ਼ਵਾਇਸ਼ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਜੇਕਰ ਇਸ ਯੂਧ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਇਕ ਝਾਂਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਮਾਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੋਗ, ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਸਦਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਇਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ – ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆਉਣ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਮਨੋਵਿਿਗਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦਰਦ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਟਕਰਾਅ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਵਿਸਫੋਟ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਹੁਣ ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਰੰਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਦਲੇਰ, ਸੋਗ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵੀਹ ਨੁਕਤੇ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਯੂਟੋਪੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦ-ਮੁਕਤ ਗਾਜ਼ਾ ਜਿਸਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟੈਕਨੋਕਰੇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ ਲਿਖਤੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਗਾਜ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬਸਟ੍ਰੇਟਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤਲਛਟ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਰੋਧਕ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਟੋਨੀ ਬਲੇਅਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਫਲਸਤੀਨੀ ਟੈਕਨੋਕਰੇਟਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਹਮਾਸ ਦੇ ਗੈਰ-ਫੌਜੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਕੇ, ਯੋਜਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕਤਾ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਧਾਰ, ਸ਼ਰਤੀਆ ਮੁਆਫ਼ੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਕੈਦ ਅਤੇ ਬੇਦਖਲੀ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਯਾਦ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਰੇਖਿਕਤਾ ਹਮਾਸ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਗਲਤ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਮਾਸ, ਆਪਣੀ ਸੀਨੀਅਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ-ਅਛੂਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ – ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ – ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੂਝਵਾਨਤਾਂ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆਂ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਯਾਹੀਆ ਸਿਨਵਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਿਆਇਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ; ਇਸਨੇ ਹਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗੁਰੀਲਾ ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਬੰਧਕ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਭਰਤੀ ਦੀ ਤਿਕੋਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 7 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਸਿਨਵਾਰ, 2004 ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼ੇਖ ਅਹਿਮਦ ਯਾਸੀਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਚੱਲ ਰਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਹਮਾਸ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ – ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਜੋ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਹਮਾਸ ਨੇ ਮੰਡੇਲਾ ਦੀ ਅਫਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸੂਝ ਅਤੇ ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫਾਈ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਮੁਸਲਿਮ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤਿਵਾਦ ਅਤੇ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਲਚਕਤਾ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹਮਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਹਿਸਾਂ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਲਿਦ ਮਸ਼ਾਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਵਾਦੀ ਧੜਾ ਮਾਪਿਆ ਸੰਜਮ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜਿਥੇ ਏਕੀਕਰਨ, ਦੋ-ਰਾਜੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮਾਨਤਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਏ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਸਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਖਲੀਲ ਅਲ-ਹਯਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਧੜਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਜ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਬੰਧਕਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਭ ਗੈਰ-ਸਮਝੌਤਾਯੋਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਟ ਵਿਦਰੋਹੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਬਚਾਅ ਬਨਾਮ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਅਵਾ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਕੋਈ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਹਿਸ ਨੇ ਹਮਾਸ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੰਜਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਨੈਤਿਕ ਦਾਅ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਜੋ ਹਮਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਝਵਾਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਉਪਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤੀ, ਕੱਟੜਪੰਥੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲਾਮਬੰਦੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੁਆਰਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੀੜਤਤਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਲੋਕਾਚਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹੀ ਸੰਕਟ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਮਾਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਟਰੰਪ ਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਜੋ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਸ ਦੋਹਰੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ: ਗਾਜ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਅਸਮਿਤ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰੂਸੀਬਲ ਹੈ। ਗੈਰ-ਫੌਜੀਕਰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਗਾਜ਼ਾ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦਾ ਇਕ ਹਿਸਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਲੀਵਰੇਜ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਾਜ਼ਾ, ਅਸਮਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਰੂਸੀਬਲ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ, ਧਾਰਮਿਕ ਜੋਸ਼, ਅਤੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਰਣਨੀਤੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਯੋਜਨਾ, ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਹਮਾਸ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਿਰਆ ਜੰਗਬੰਦੀ, ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ, ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰਿਆਇਤ ਅਤੇ ਚਾਲ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਮਾਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ – ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ, ਇਸ ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਆਰਥਿਕ ਵਾਂਝੇਪਣ, ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਹਮਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ – ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮੀਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
