ਲੁਧਿਆਣਾ (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) (ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਐੱਮ.ਏ.) ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਯੰਤਰਣਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਏ, ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਜੈਸਟਿਵ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਰਕਤ ਪੰਪ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਿਲ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜੀਜ਼ (ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ), ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਦਿਲ ਦੇ ਵਾਲਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਇੰਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੰਸ਼ਾਣੁਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜੋ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਅੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਜ, ਤੇਜ਼ ਧੜਕਨ, ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ ਲੈਂਦਿਆਂ ਦਿੱਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੈਸਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ECG (ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਾਰਡੀਓਗ੍ਰਾਮ), ਇਕੋਕਾਰਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਚੈਸਟ ਐਕਸ-ਰੇ, BNP ਰਕਤ ਜਾਂਚ, ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਾਰਡੀਅਕ MRI ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਬੀ.ਐਲ.ਕੇ.-ਮੈਕਸ ਹਾਰਟ ਐਂਡ ਵੈਸਕੁਲਰ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਾ. ਟੀ.ਐਸ. ਕਲੇਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, “ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਸਹੀ ਦਵਾਈਆਂ, ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਰੀਜ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਵਾਈਸ ਇੰਪਲਾਂਟ ਜਾਂ ਸਰਜਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਲਾਜ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ, ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾਉਣੀ, ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿਯਮਤ ਵਿਆਇਾਮ (ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ), ਅਤੇ ਰਕਤਚਾਪ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਹਾਰ ਲੈਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਡਾ. ਕਲੇਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਕਾਰਗਰ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੇਸਮੇਕਰ, ਇੰਪਲਾਂਟੇਬਲ ਕਾਰਡੀਓਵਰਟਰ-ਡਿਫਿਬ੍ਰਿਲੇਟਰ (ICD) ਜਾਂ ਕਾਰਡੀਅਕ ਰੀਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ (CRT) ਵਰਗੇ ਡਿਵਾਈਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਦਿਲ ਦੇ ਵਾਲਵ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਕਰਕੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਲਵ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਇਲਾਜ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਹਾਰਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਜਾਂ ਲੈਫਟ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੁਲਰ ਅਸਿਸਟ ਡਿਵਾਈਸ (LVAD) ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਤ ਫਾਲੋਅਅੱਪ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂਕਿ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲਤ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਹਰ 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਫਾਲੋਅਅੱਪ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਲੱਛਣ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਚਾਬੀ ਹੈ – ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖਭਾਲ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
