ਮੁੰਬਈ – ਬ੍ਰਿਹਨਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ (ਬੀਐਮਸੀ) ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਅਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਟਕਲਾਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਲਾਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਵਰਗ (ਮਹਿਲਾ) ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ, ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਨਾਸਿਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਵੀ ਲਾਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਔਰਤਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਚਾਰਜ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਦਰਅਸਲ, ਮੇਅਰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹਰ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਸੀ, ਐਸਟੀ, ਓਬੀਸੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ, ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ (ਸ਼ਿੰਦੇ ਧੜੇ) ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ 118 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੌਂਸਲਰ ਐਸਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਐਸਸੀ ਵਰਗ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਸਪੈਂਸ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਲਾਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮੇਅਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ
ਲਾਟਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ, ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮੇਅਰਾਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ, ਬੀਐਮਸੀ ਸਮੇਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸੰਬੰਧੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਊਧਵ ਠਾਕਰੇ ਧੜੇ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੁੱਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ
ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ਔਰਤਾਂ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਡੂੰਘੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਜਾਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਿਲਾ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਹੁਣ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।
ਬੀਐਮਸੀ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਐਮਸੀ ‘ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੇਅਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਧੜੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਲਾਟਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੁਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾਖਲ ਕਰਨਗੇ। ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੋਟਿੰਗ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵ੍ਹਿਪ ਜਾਰੀ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਵ੍ਹਿਪ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੌਂਸਲਰ ਅਯੋਗ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ ਮੇਅਰ ਦੀ ਸੀਟ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਮਹਿਲਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ
ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਣਨੀਤੀ, ਫਲੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰ ਦੀ ਸੀਟ ‘ਤੇ ਕੌਣ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰੇਗਾ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
