ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਰੱਖੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਤੰਦਰੁਸਤ

ਲੁਧਿਆਣਾ    (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)   (ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਐੱਮ.ਏ.) ਸਾਡਾ ਲਿਵਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਹਨਤੀ ਅੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਭੋਜਨ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ—ਜੰਕ ਫੂਡ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੁਟੀਨ—ਚੁੱਪਚਾਪ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ, ਸੁਜਨ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਲਿਵਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖਰਾਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ (NAFLD) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਧੂਮਰਪਾਨ ਖੂਨ ਦੇ ਭਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਲਿਵਰ ’ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

**ਬੀਐਲਕੇ ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਐਚਪੀਬੀ ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਐਚਓਡੀ ਡਾ: ਅਭੀਦੀਪ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ**, “ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਲਕ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਫਲ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਵਰਗੇ ਲੀਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਿਵਰ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਮਿੱਠੇ ਕੋਲਡ ਡ੍ਰਿੰਕਸ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਨਾਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਥਾਲੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾਓ। ਨੱਟਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਡਿਟੌਕਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 3 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਵ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਦੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗੇਂਹੂਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਚੁਣਨਾ, ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮਿਤ ਸਰੀਰਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 150 ਮਿੰਟ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣਾ, ਯੋਗਾ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੀ ਚਰਬੀ ਘੱਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੁਧਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਮਿੰਟ ਟਹਿਲਣਾ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਰਤਣਾ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਲਗਭਗ 50% ਤੱਕ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਵਜ਼ਨ ਦਾ 5–10% ਘਟਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਿਵਰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰਿਲੈਕਸੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾ ਲਓ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਚ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਰਤੋ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਬੀ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜੇ ਵਜ਼ਨ ਵੱਧ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਿਆਣਪ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ 7–8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਵੀ ਲਿਵਰ ਦੀ ਡਿਟੌਕਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ, ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਬਚਾਵ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬਦਲਾਵ ਚੁਣੋ—ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਸੋਡਾ ਛੱਡੋ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟਹਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਤੰਦਰੁਸਤ ਲਿਵਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵੱਧ ਊਰਜਾ, ਬਿਹਤਰ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਲਾਹ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਲਾਹ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਆਦਤਾਂ ਹੀ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਹਨ।

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly