ਸ. ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਸੁਲਹਾਣੀ: ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ

  (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  ਸ. ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਸੁਲਹਾਣੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਬੇਬਾਕ ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਬਸਪਾ) ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਸੁਲਹਾਣੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਸ ਨਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਬੀਬੀ ਮੁਖਤਿਆਰ ਕੌਰ ਦੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਕੁੱਖੋਂ ਤਿੰਨ ਜਨਵਰੀ 1951 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਚੇਟਕ ਜਨੂੰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡਮੁੱਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ. ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੇਮਾਂ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਬ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਸ. ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਸੁਲਹਾਣੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪੈਣ ਦਾ ਕਠਿਨ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਗਭਗ 35 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਬਸਪਾ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਬਹੁਜਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸ. ਸੁਲਹਾਣੀ ਜੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ “ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਆਗੂ” ਲਾਂਚ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਹਿਬ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲਾਂਚ ਮੌਕੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਵੀ। ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਸਾਹਿਬ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੋਚੀਏ – ਜੇਕਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰੱਖੇ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ! ਸ. ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਸੁਲਹਾਣੀ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਿਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਹੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly