ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਦੇ ਹਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਨੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਟ੍ਰਾਈਫਿਡ ਨੇਬੂਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵੀਂ ਤਸਵੀਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਹਬਲ ਦੇ ਲਾਂਚ ਦੀ 36ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ (24 ਅਪ੍ਰੈਲ) ‘ਤੇ ਆਈ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੂਰ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਨੇਬੂਲਾ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਸਵੀਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਹੈ ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਬਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨੇਬੂਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਬਲ ਚਿੱਤਰ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਝਲਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀ “ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿੰਬੂ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਇਹ ਬਣਤਰ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਰੇ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜੈੱਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੈੱਟ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਬਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 1997 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇਬੂਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੁੜ-ਇਮੇਜਿੰਗ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਕੈਮਰੇ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਏ ਹਨ।
ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੀਲੇ ਖੇਤਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਾਫ਼ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੇ ਗੈਸ ਨੂੰ ਆਇਓਨਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸੰਘਣੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਅਦਿੱਖ ਹਨ।
ਇਸ ਨੇਬੂਲਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੋਸਟਾਰ, ਜਾਂ ਨਵਜੰਮੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ, ਗੈਸ ਦੇ ਜੈੱਟ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਊਰਜਾ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਘਣੀ ਧੂੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ ਹਨੇਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਤਾਰੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇਬੂਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨੇੜੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਚਮਕਦਾਰ ਸੰਤਰੀ ਤਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੇਬੂਲਾ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਹਬਲ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸੰਭਵ ਹਨ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
