(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ (ਰਿਫਰੈਕਟਿਵ) ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਇੋਪੀਆ (ਨੇਅਰਸਾਈਟਡਨੈਸ), ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ (ਫਾਰਸਾਈਟਡਨੈਸ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸਬਾਇਓਪੀਆ (ਉਮਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ) ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਲੇਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਇਲਾਜਾਂ ‘ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਇੋਪੀਆ (ਨੇਅਰਸਾਈਟਡਨੈਸ)
ਕਾਰਣ:
ਮਾਇੋਪੀਆ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕੋਰਨੀਆ ਦੀ ਵਕ੍ਰਤਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਰੇਟਿਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਨਾਤਮਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਮਾਇੋਪੀਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਰੀਰਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੱਛਣ:
• ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣਾ
• ਸਾਫ਼ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਾਰ ਬਾਰ ਅੱਖਾਂ ਝਮਕਾਉਣਾ
• ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਅਸੁਵਿਧਾ
• ਸਿਰ ਦਰਦ
ਇਲਾਜ:
ਮਾਇੋਪੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
• ਐਨਕਾਂ: ਅਵਤਲ ਲੈਂਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਲੈਂਸ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੈ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ: ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ।
• ਰੀਫਰੈਕਟਿਵ ਸਰਜਰੀ: LASIK ਜਾਂ PRK ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੋਰਨੀਆ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਆਰਥੋਕੈਰੇਟੋਲੋਜੀ: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕੋਰਨੀਆ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ (ਫਾਰਸਾਈਟਡਨੈਸ)
ਕਾਰਣ:
ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਰਨੀਆ ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਰੇਟਿਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।। ਇਹ ਜੀਨਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਉਮਰ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਲਕੀ ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੱਛਣ:
• ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣਾ
• ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਲਾਈ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ
• ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ
• ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਦਰਦ
ਇਲਾਜ:
ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
• ਐਨਕਾਂ: ਉੱਤਲ ਕੰਵੈਕਸ ਲੈਂਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੇਟਿਨਾ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ: ਐਨਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਰੀਫਰੈਕਟਿਵ ਸਰਜਰੀ: LASIK ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਜਰੀ ਵਿਕਲਪ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੈਸਬਾਇਓਪੀਆ (ਉਮਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ)
ਕਾਰਣ:
ਪ੍ਰੈਸਬਾਇਓਪੀਆ ਰੋਗ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਲੱਛਣ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਮਰ ਦੇ 40ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਖ ਦਾ ਲੈਂਸ ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਲਚਕੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ (ਰਿਫਰੈਕਟਿਵ)ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਲੱਛਣ:
• ਛੋਟੀ ਛਾਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ
• ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ
• ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ
• ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਿਰ ਦਰਦ
ਇਲਾਜ:
ਪ੍ਰੈਸਬਾਇਓਪੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
• ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ: ਓਵਰ-ਦ-ਕਾਊਂਟਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਐਨਕਾਂ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
• ਬਾਈਫੋਕਲ ਜਾਂ ਮਲਟੀਫੋਕਲ ਚਸ਼ਮਾ: ਇਹ ਲੈਂਸ ਦੂਰ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ: ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਫੋਕਲ ਕੰਟੈਕਟ ਜਾਂ ਮੋਨੋਵਿਜ਼ਨ (ਇੱਕ ਅੱਖ ਲਈ ਦੂਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲਈ ਨੇੜੇ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
• ਸਰਜੀਕਲ ਵਿਕਲਪ: LASIK ਜਾਂ ਲੈਂਸ ਇੰਪਲਾਂਟ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਾਇੋਪੀਆ, ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸਬਾਇਓਪੀਆ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੋਗ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮਤ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨਾਂ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਕ ਹੈ। ਐਨਕਾਂ, ਕੋਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਫਰੈਕਟਿਵ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
