ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ NBFC ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੱਖਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਡਰਾਉਣ-ਧਮਕਾਉਣ, ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖਰੜਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਵਸੂਲੀ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਮਨਮਾਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।
ਧਮਕਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀ
RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਵਸੂਲੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਰੰਟਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੁਮਨਾਮ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਾਲਾਂ ਕਰਨਾ, ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਪੋਸਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣਾ “ਕਠੋਰ ਅਭਿਆਸ” ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਬੰਧਤ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਤਸਦੀਕ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਹੁਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਬੈਂਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਖਰੜੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਤਸਦੀਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਵਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੈਧ IIBF (ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਂਡ ਫਾਈਨੈਂਸ) ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਏਜੰਟ ਕਿਸੇ ਗਾਹਕ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਏਜੰਸੀ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ, ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਸੋਗ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਰਿਕਵਰੀ ਨਹੀਂ
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਿਕਵਰੀ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਆਹਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਜਾਂ ਸੋਗ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਬੈਂਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ ਕਿ ਏਜੰਟ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਹੈ। ਏਜੰਟ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਬੈਂਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ‘ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਕਦੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ?
ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਡਰਾਫਟ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੁਝਾਅ ਅਤੇ ਫੀਡਬੈਕ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਿਯਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
