ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਉਮਰ ਜਾਂ ਖਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ, ਹਰ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵੇਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਰਮੋਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਲਈ ਕਦੋਂ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਦੋਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 7-8 ਘੰਟੇ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੰਤਾ, ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ—ਥਾਇਰਾਇਡ, ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੇਸਟ੍ਰੋਨ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਆਯੁਰਵੇਦ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਸਰੀਰਕ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਵਿਗੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਅਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਸਨੈਕਸ, ਬਿਸਕੁਟ, ਕੇਕ, ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੰਡ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਜਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨਸੁਲਿਨ ਅਤੇ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੀਸੀਓਡੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿਨ ਭਰ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਤਣਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਖਾਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਯਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਘੜੀ, ਭਾਵ, ਜੈਵਿਕ ਘੜੀ, ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
