ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ, ਮੰਗਲ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੱਕ ਲੱਖਾਂ ਜਾਂ ਅਰਬਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਕੋਲ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ – ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਜਿਸਨੂੰ DSN ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਸਾ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਐਂਟੀਨਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡਾਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਡੇਟਾ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਵੀ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।
DSN ਨਾਸਾ ਦੀ ਜੈੱਟ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀ (JPL) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 120 ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ ਗੋਲਡਸਟੋਨ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਮੈਡ੍ਰਿਡ (ਸਪੇਨ) ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਕੈਨਬਰਾ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਕਦੇ ਵੀ DSN ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿਗਨਲ ਤੁਰੰਤ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ DSN ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਡਿਸ਼ ਐਂਟੀਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਂਟੀਨਾ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ 70 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਅਰਬਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਧੁੰਦਲੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਨਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡਾਂ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। DSN ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਸਟਰਾਇਡ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ ਨਾਸਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੂੰਘੇ-ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਰੋਵਰ, ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਵੋਏਜਰ ਵਰਗੇ ਦੂਰ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, DSN ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। DSN ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, DSN ਨਾਲ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਊਰਜਾ ਸੰਤੁਲਨ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। DSN ਚੰਦਰਮਾ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
