ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ
(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਖ਼ਾਸ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਹਰ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਦਿਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਜਗਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਟੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਜ਼ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਨ ਵੀ ਸੀ।
ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਟਰਜ਼ ਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਬਲਕਿ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਦੀ ਦਰ ਸਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ : ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਕਮੀ : ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਸਿਖਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਬਾਲ-ਵਿਆਹ : ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਵਿਆਹ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਬੱਚੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।
ਦਾਜ਼ ਪ੍ਰਥਾ : ਧੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦਾਜ਼ ਦੇ ਬੋਝ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਧੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ : ਘਰ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੱਕਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ : ਧੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ : ਅੱਜ ਧੀਆਂ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ : ਬਿਜ਼ਨਸ, ਮੀਡੀਆ, ਖੇਡ, ਫ਼ੌਜ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ—ਧੀਆਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ : ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤਨੀਆਂ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾਂ ਵਜੋਂ ਧੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ : ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ। “ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ, ਬੇਟੀ ਪੜ੍ਹਾਓ” ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਗਾਰ : ਆਈ.ਟੀ., ਮੈਡੀਕਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰੱਖਿਆ : ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਐਕਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ POSH ਐਕਟ (ਕਾਰਜਸਥਲ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਐਕਟ।
ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ – ਭਾਰਤ ਦੀ ਧੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ।
ਮੈਰੀ ਕੋਮ – ਬਾਕਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਧੀ।
ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ – ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਯਾਤਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਛੂਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਰ ਮਾਪੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਦਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਇਹ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂ.ਕੇ., ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਵੀ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। Sustainable Development Goals (SDGs) ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੈਂਡਰ ਇਕੁਆਲਟੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਾਰਗੇਟ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ:
ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਚ ਹੈ। ਧੀਆਂ ਰੱਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਨੇਮਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਹੱਕ ਦੇਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
“ਧੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ, ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਹਨ।”
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ,
+447951 590424 watsapp
