ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਮਾਰੂਥਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰੋਕਥਾਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਾਲੀਆ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਭੂਮੀਗਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਿਲੋ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡ, ਬੰਕਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਵਾਂ ਫੌਜੀ ਢਾਂਚਾ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੋ ਅੱਠਭੁਜੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੌਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਖਤਰਬੰਦ ਬੰਕਰ, ਹਥਿਆਰ ਸਟੋਰੇਜ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਕਰੀਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਜਿਹੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੁੱਧ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟਸ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੰਸ ਕ੍ਰਿਸਟਨਸਨ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਨੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਈ-ਅਧਾਰਤ ਪੈਸੀਫਿਕ ਫੋਰਮ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਿਰਮਾਣ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਾਈਲੋ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਨ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰੋਕਥਾਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਚੀਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ” ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਆਪਣੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਾਈਲੋ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚੀਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (ਪੈਂਟਾਗਨ) ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2030 ਤੱਕ, ਚੀਨ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 1,000 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
