ਅਟਲਾਂਟਾ – ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ‘ਤੇ ਡੇਟਾ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਂਡਰਾਇਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਕਸਟਮ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (OS) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਟਲਾਂਟਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫੋਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸਕੋਡ ਦਰਜ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਫੋਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਡੇਟਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿਲੀਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ “ਸਬੂਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ” ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨੇ “GrapheneOS” ਨਾਮਕ ਐਂਡਰਾਇਡ-ਅਧਾਰਤ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪਾਸਕੋਡ ਦਰਜ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਫਲੈਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਡੇਟਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
“ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ” ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਮੂਅਲ ਟਿਊਨਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਰਟਸਫੀਲਡ-ਜੈਕਸਨ ਅਟਲਾਂਟਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੋਨ ਅਨਲੌਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਫੋਨ ਨੂੰ ਅਨਲੌਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਡਿਵਾਈਸ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਜਦੋਂ ਟਿਊਨਿਕ ਨੇ ਪਾਸਕੋਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਕੁਝ ਵਾਰ ਫਲੈਸ਼ ਹੋਈ, ਡਿਵਾਈਸ ਰੀਸਟਾਰਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰਲਾ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਟਿਊਨਿਕ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਇਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।
“ਗ੍ਰਾਫੀਨ ਓਐਸ” ਦੀ ਗੁਪਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਹੈ?
ਟਿਊਨਿਕ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ “ਗ੍ਰਾਫੀਨ ਓਐਸ” ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਐਂਡਰਾਇਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੂਗਲ ਪਿਕਸਲ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਓਐਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ “ਡੁਰੈਸ ਪਾਸਵਰਡ” ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਪਾਸਵਰਡ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਮਿਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੈਟਾਲੋਨੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੂਗਲ ਪਿਕਸਲ ਫੋਨ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗ੍ਰਾਫੀਨ ਓਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ
ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰਾਫੀਨ ਓਐਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂ ਹੈਕਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਟੋ-ਡਿਲੀਟ ਜਾਂ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਡਿਫਾਲਟ ਸੈਟਿੰਗ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜੇਕਰ ਫੋਨ 18 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਅਨਲੌਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਿਤੀ (ਰੀਬੂਟ ਸਥਿਤੀ) ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ 10 ਮਿੰਟ ‘ਤੇ ਸੈੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ ਬੁਟਰੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਲਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਓਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਟਿਊਨਿਕ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
