ਲੁਧਿਆਣਾ: ਲੇਖਕ ਡਾਕਟਰ ਹਰਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
ਲੁਧਿਆਣਾ (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) (ਹਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਛਾਬੜਾ) ਐਗਮਾਰਕ (AGMARK) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮਾਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ ਮਾਰਕੇਟਿੰਗ ਐਂਡ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਖਾਸਕਰ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਕੀਮਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 1937 ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ (ਗਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਰਕਿੰਗ) ਐਕਟ ਐਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1937 ਦੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ 1986 ਵਿੱਚ| ਇਹ ਐਕਟ ਐਗਮਾਰਕ ਲੇਬਲਾਂ ਦੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਰਕਿੰਗ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਡ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਡੀ.ਐੱਮ.ਆਈ.), ਐਗਮਾਰਕ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਕੀਟ ਸਰਵੇਖਣ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਐਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਐਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਖੇ ਗਏ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਿਓ, ਮੱਖਣ, ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ, ਸ਼ਹਿਦ, ਅਨਾਜ, ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਜਿਵੇਂ ਆਟਾ, ਸੂਜੀ, ਅਤੇ ਮੈਦਾ, ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਟਾ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਗਮਾਰਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਵਰ ਕੀਤੀਆਂ 248 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.ਐਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਰਕਿੰਗ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਕੀਮ 1967 ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ AGMARK ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ (C.A.- ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ) ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਫੀਸ ਹੈ10000 ਰੁਪਏ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵੈਧਤਾ 5 ਸਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਰੀਨਿਊ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਪਾਦਕ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਪਤੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਅਰਜ਼ੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਪੈਕਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮ ਅਤੇ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ FSSAI ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪੈਕਿੰਗ ਦੇ ਪਤੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਡੀਐਮਆਈ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ 15-20 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਧਿਕਾਰ ਪੱਤਰ (ਸੀ.ਏ.) ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੀ.ਏ. ਨੰਬਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਹਰੇਕ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ‘ਤੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਫਸਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਲਾਟ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗਰੇਡਿੰਗ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗਰੇਡਿੰਗ DMI ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ AGMARK ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗ੍ਰੇਡ/ਸਟੈਂਡਰਡ ਗ੍ਰੇਡ/ਗ੍ਰੇਡ 1/ਗ੍ਰੇਡ 2) ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਲੇਬਲਿੰਗ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਫਸਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਪ੍ਰਿੰਟ ਗ੍ਰੇਡ, ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਦੀ ਮਿਤੀ, ਮਿਆਦ ਪੁੱਗਣ ਦੀ ਮਿਤੀ, ਲਾਟ ਨੰਬਰ, ਮਾਤਰਾ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ/ਨਾਨ-ਵੈਜ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਉਤਪਾਦਕ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਤਾ, ਐਗਮਾਰਕ ਲੋਗੋ, ਸੀ.ਏ. ਨੰਬਰ, FSSAI ਨੰਬਰ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮ, ਅਤੇ D.M.I ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ.
ਐਗਮਾਰਕ ਗਰੇਡਿੰਗ ਦੇ ਲਾਭ
1) ਐਗਮਾਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਤੱਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਲ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2) ਨਿਰਪੱਖ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ :ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗ੍ਰੇਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਐਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
3) ਐਗਮਾਰਕ ਗਰੇਡਿੰਗ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਤਪਾਦ ਖਪਤ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਿਲਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ
4) ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ: ਐਗਮਾਰਕ ਮਿਆਰ,ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਤਕਨੀਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ EU ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਡੀ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਐਗਮਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ, ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
(ਸਰੋਤ: dmi.gov.in)
ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ
ਡਾ. ਹਰਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਅਫ਼ਸਰ
ਸਟੇਟ ਐਗਮਾਰਕ ਲੈਬ
ਲੁਧਿਆਣਾ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ





