ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਰੌਣਕ– ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ

ਲੈਸਟਰ (ਇੰਗਲੈਂਡ),  (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  (ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੱਡੇ)-ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪੁਰਾਤਨ ਤਿਉਹਾਰ ਲੋਹੜੀ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਸਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੌੜ, ਬਦਲਦੇ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਰੌਣਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜਦਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਧੀਆਂ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਵੀ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਗੇੜੇ ਲਗਾ ਕੇ ਰੇਵੜੀਆਂ, ਮੂੰਗਫ਼ਲੀਆਂ, ਤਿਲ-ਗੁੜ ਦੀਆਂ ਗੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਪਕੌਰਨ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਢੋਲ ਦੀ ਥਾਪ ’ਤੇ ਗਿੱਧਾ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਹੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਉਹਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਜੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਹੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪਹਿਚਾਣ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਹੜੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਂਝੀ ਸੋਚ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਲੋੜ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀ ਰੂਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹੇ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਯਤਨ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਜੁੜਾਅ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

‘ਸਮਾਜਵੀਕਲੀ’ ਐਪਡਾਊਨਲੋਡਕਰਨਲਈਹੇਠਦਿਤਾਲਿੰਕਕਲਿੱਕਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly