ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ ਯੂ ਕੇ-
“ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਧੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲੋਂ ਧੰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ।”
ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ- “ਯਕੀਨਨ ਮੇਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ, (Liberty) ਸਮਾਨਤਾ (Equality) ਅਤੇ (Fraternity) ਭਾਈਚਾਰਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਧੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤਥਾਗਤ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਇਹ ਤੱਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਿਆਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ, ਨਿਮਰਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂਦਾ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਧੰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੰਮ ਨਾਲੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲੋਂ ਧੰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਸੌੜੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਠਿਆਈ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਖੁਦ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਧੰਮ ਦੀ ਇਹ ਅਨਮੋਲ ਮਿਠਾਸ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਫੈਲਾਵਾਂਗਾ।
ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਧ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪਸੰਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਹ ਤਰਕ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਫਲਸਫਾ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਧੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਰਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਅਸਲ ਸ਼ਾਸਕ ਸਮਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਢਾਂਚਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਢਾਂਚਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਧੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਧੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮੌਰੀਆ ਭਾਰਤ ਇੱਕਜੁੱਟ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਰਗੇ ਬੋਧੀ ਦੇਸ਼ ਧੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਧੰਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਓ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬੋਧੀ ਭਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੋ।
