(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਪੰਜਾਬ ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ “ਅਨਾਜ ਦਾ ਭੰਡਾਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਂਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਡਾਣਾਂ ਭਰੀਆਂ। ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਾਕਤ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿੰਨੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਖੇਤ ਜੋ ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬ ਗਏ ਹਨ। ਘਰ ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣਾ, ਪਾਣੀ, ਦਵਾਈਆਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੈ। ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਹਾਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚ ਅਸੁਚਿਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਪਰਖ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ? ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ? ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਬਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ-ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ “ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ” ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਡੁੱਬਦਾ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕੀ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ “ਉੱਡਦਾ ਪੰਜਾਬ” ਬਣਾ ਸਕਾਂਗੇ? ਜਵਾਬ ਸਾਡੇ ਹੌਸਲੇ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਹੈ।
