ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਮਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਟੁੱਟੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਰੋਕਿਆ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,  ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ  (ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ)  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਮਤ, ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਟੁੱਟੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵੱਲ ਵਗਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੀਰ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਕੱਠੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਦਰਿਆ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਟੁੱਟੇ ਬੰਨ੍ਹ ‘ਤੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਟੀ, ਬੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਸਥਾਈ ਬੰਨ੍ਹ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਠਹਿਰ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਮੰਜ਼ਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਓਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਚਾਵ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਬਣੀ।

ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਯਾਦ – ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਦਰਿਆ ਰੋਕਣਾ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਅਟਕ ਦਰਿਆ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਸੇ ਸ਼ੌਰਿਆ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੌਮ ਨੇ ਇਕੱਠ ਹੋ ਕੇ ਅਸੰਭਵ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਓਹੋ ਹੀ ਰੂਹ ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀਵੰਤ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਲਾਲਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਰੂਹ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। “ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੂਰਖੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਰੋਕਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਿਆ,” ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਨੋਬਲ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਬੋਰੀਆਂ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ – ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਵਾਲ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਰ ਇਹ ਕੰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਣਾ, ਉਸਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਲੋਕ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਫਸਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਘਰ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੇ। “ਸਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਰੋਕ ਲਈ, ਪਰ ਘਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਜੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ?” ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਨੇ ਦਿਲੀ ਦਰਦ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ। ਪਰਿਆਵਰਣ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਬੇਤਹਾਸਾ ਰੇਤ ਖੁਦਾਈ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਇਕੱਠ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਰੂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲੋਕ ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ? ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ, ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪੱਕੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਵੇ।