ਨੌਰਵੇ: ਸਰਕਾਰ 15 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ
+447951 590424
(ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ) ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਕੋਈ ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਟਿਕਟੌਕ, ਯੂਟਿਊਬ ਆਦਿ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਇਸਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਧੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਜੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਹੈ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ 16 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Bill 2024 ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 10 ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ
ਉਮਰ ਦੀ ਹੱਦ: ਹੁਣ 13 ਦੀ ਥਾਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ “ਰੀਜ਼ਨੇਬਲ ਸਟੈਪਸ” ਲੈਣੇ ਪੈਣਗੇ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਕਾਊਂਟ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕਣ।
ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ:
ਉਮਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਫੇਸ਼ੀਅਲ ਰਿਕਗਨੀਸ਼ਨ
ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ ਦੀ ਮੈਚਿੰਗ
ਯੂਜ਼ਰ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਜੁਰਮਾਨਾ: ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਜੁਰਮਾਨਾ।
ਛੂਟ: ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਪਾਂ (ਯੂਟਿਊਬ ਕਿਡਸ, ਵਟਸਐਪ, ਗੂਗਲ ਕਲਾਸਰੂਮ ਆਦਿ) ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ
ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਿਸਰਚ
1. ਬਾਡੀ ਇਮੇਜ ਪ੍ਰੇਸ਼ਰ2023 ਦੀ ਇਕ ਸਟੱਡੀ (Journal of Adolescent Health) ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 62% ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਬਾਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦਰਸਾਈ।
2. ਸਾਈਬਰ ਬੁਲਿੰਗ
UNICEF ਰਿਪੋਰਟ (2022) ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 30% ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਬੁਲਿੰਗ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।
3. ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ “Beyond Blue” ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 12–17 ਸਾਲ ਦੇ 25% ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ।
4. ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਖਲਲ
ਸਕਰੀਨ ਟਾਈਮ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਘੱਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਤਲਬ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਥਨੀ ਅਲਬਾਨੀਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ:
> “ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਆਨਲਾਈਨ ਦਬਾਅ ਦੀ ਥਾਂ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ, ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਵਧਣ।”
ਸਮਰਥਨ
ਮਾਪੇ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ: UNICEF ਨੇ ਇਸਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਯੂਐਨ: ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਿਸਾਲੀ ਕਦਮ” ਕਿਹਾ।
ਵਿਰੋਧ
ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ: ਗੂਗਲ, ਮੈਟਾ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਵੱਲੋਂ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ:
ਪਰਾਈਵੇਸੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਮਰ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ: ਕੁਝ ਗਰੁੱਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਅਭਿਵਿਕਤੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ‘ਤੇ ਸੀਮਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ
1. ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ – ਉਮਰ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
2. VPN ਦੀ ਵਰਤੋਂ – ਬੱਚੇ ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ – ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬੈਠਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ।
ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ
ਯੂਕੇ: 2024 ਵਿੱਚ “Online Safety Bill” ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਮਰ ਸੀਮਾ 13 ਸਾਲ ਹੀ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੌਰਵੇ: ਸਰਕਾਰ 15 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ: ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਯੂਟਾਹ) ਨੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਅਸਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਮਿਲੇਗਾ।
ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਸਿਖਲਾਈ ਰੁਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਆਦਤਾਂ ਸਿਖਾਉਣ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ
ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਇਕ ਪਾਇਲਟ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ:
ਗਲੋਬਲ ਏਜ-ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮਿਆਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਵਰਜਨ ਬਣਾਉਣਗੇ।
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਇਹ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ – ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ?
ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samaj
