ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਫਾਰੇਕਸ ਸੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਪਕ ਅਟਕਲਾਂ ਹਨ।ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਰੁਪਿਆ ਲਗਭਗ 88 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਲਗਭਗ 92 ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਰੁਪਿਆ 91.74 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। RBI ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਹੈ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਲਈ ਕਈ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਯਾਤ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਡਾਲਰ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਫਸ਼ੋਰ ਨਾਨ-ਡਿਲੀਵਰੇਬਲ ਫਾਰਵਰਡ (NDF) ਅਤੇ ਫਾਰਵਰਡ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਬਿਟਰੇਜ ਸੌਦੇ ਵਧੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਧਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਵਧਦਾ ਚਾਲੂ ਖਾਤਾ ਘਾਟਾ, ਅਤੇ ਘਟਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਨੂੰ ਵੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਫਿਰ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਟ, ਫਾਰਵਰਡ ਅਤੇ ਆਫਸ਼ੋਰ ਐਨਡੀਐਫ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, $10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ, ਗਾਹਕ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਬੈਂਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਵਪਾਰਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਡੇਟਾ ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਢੁਕਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਰਬੀਆਈ ਅਜਿਹੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਆਰਬੀਆਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ ਸਵੈਪ ਵਰਗੇ ਉਪਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫਾਰਵਰਡ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਣਾਅ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
