ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਤਹਿਰਾਨ – ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬ-ਗ੍ਰੇਡ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ‘ਤੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵੀ ਵਿਛਾਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਈਰਾਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਟਕਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਸ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੰਬ-ਗ੍ਰੇਡ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿਛਾਉਣ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਟਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਰਹੇਗਾ: ਕੌਣ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਦੱਬੇ ਇਸ ਖਤਰਨਾਕ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਢੇਗਾ।
ਇਰਾਨ ਰਣਨੀਤਕ ਫਾਇਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਚਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (NNSA) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਕਾਟ ਰੋਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਕੱਢਣਾ ਹੁਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਕੀਨੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੰਡਾਰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
