ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀ 2019 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 39 ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। “ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਪੰਜ-ਸਾਲਾ ਮੁਲਾਂਕਣ” ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਬੈਠਣ ਵੇਲੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 1.4 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ PM 2.5 ਕਣ ਅਤੇ 1.34 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ PM 10 ਕਣ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋਵਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 1.2 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰੀਕ ਕਣਾਂ (PM 2.5) ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੈਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਨਾਲੋਂ 2 ਤੋਂ 3 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਣ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਗਲੀ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੌਰਾਨ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ PM 2.5 ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਸਵੇਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 39 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਏ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਰੇ ਖੇਤਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਨ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
