ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ, 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਾਗਤ ₹1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਗੈਸ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ਲਗਭਗ ₹700 ਦੀ ਘੱਟ ਰਿਕਵਰੀ (ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ) ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਝ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੋਰਮੂਜ਼ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਾਮਕੋ ਦੀ ਐਲਪੀਜੀ ਕੰਟਰੈਕਟ ਕੀਮਤ (ਸੀਪੀ) ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 46 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਵਧੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਅਤੇ ਬਿਊਟੇਨ ਦੇ 50:50 ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਸੀਪੀ $542.50 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਸੀ, ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ $775 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ $790 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 39 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬਿਊਟੇਨ ਵਿੱਚ 52 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕੀਮਤ ਵਾਧੇ ਨੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਆਯਾਤ-ਅਧਾਰਤ ਸਪਲਾਈ ਲਾਗਤ ₹1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਖਪਤਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਹਤ
ਲਾਗਤ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਖਪਤਕਾਰ 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਲਈ ₹942 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ₹700 ਘੱਟ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ (PMUY) ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਰੀਫਿਲ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ₹300 ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ₹642 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕੀਮਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੀਮਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਹੈ।
ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਸਿਲੰਡਰ 29 ਰੁਪਏ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਗਏ
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 29 ਰੁਪਏ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਅੰਡਰ-ਰਿਕਵਰੀ 2025-26 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 60,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 41,338 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਇਸ ਵਧਦੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ 30,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ 300 ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਇਸ ਅੰਡਰ-ਰਿਕਵਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ 105.8 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਪਲਾਈ ਆਮ ਰਹੀ
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ, ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾ ਕੇ 52 ਟੀਐਮਟੀ (ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਪਲਾਈ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਐਲਪੀਜੀ ਆਯਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਓਟੀਪੀ-ਅਧਾਰਤ ਡਿਲੀਵਰੀ ਤਸਦੀਕ ਅਤੇ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਭਗ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੀ ਹੈ
ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਈ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 14.2-ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
ਪਾਕਿਸਤਾਨ: ₹1,046
ਨੇਪਾਲ: ₹1,207
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼: ₹1,225
ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ: ₹1,241
ਅਮਰੀਕਾ: ₹1,755
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ: ₹1,765
ਕੈਨੇਡਾ: ₹2,411
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਊਰਜਾ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
