ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਰਹੱਸਾਂ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਗ੍ਰਹਿ ਖੋਜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੇਪਲਰ-139f ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ 35 ਗੁਣਾ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈਪਚਿਊਨ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਤਾਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵੱਕਾਰੀ ਜਰਨਲ ‘ਦਿ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲ ਜਰਨਲ ਲੈਟਰਸ’ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ‘ਅਦਿੱਖ’ ਗ੍ਰਹਿ ਕਿਵੇਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ?
ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਸਾ ਦੇ ਕੇਪਲਰ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨੀਕ ‘ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਟਾਈਮਿੰਗ ਵੇਰੀਏਸ਼ਨ’ (TTV) ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੇਪਲਰ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਪਲਰ-139f ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੇਪਲਰ-139 ਨਾਮਕ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੇ ਗਏ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਖਿੱਚ ਜਾਂ ਗੁਰੂਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਣਦੇਖੀ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੈਲੇਬ ਲੈਮਰਸ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ੂਆ ਵਿਨ ਨੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
ਕੇਪਲਰ-139f ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਕੇਪਲਰ-139f ਦੀ ਖੋਜ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ‘ਲੁਕਵੀਂ ਦੁਨੀਆ’ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਭਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ – ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ 35 ਗੁਣਾ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈਪਚਿਊਨ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਚੀਜ਼ ਇਸਦਾ ਪੰਧ 11 ਡਿਗਰੀ ‘ਤੇ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ 355 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੋਜ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਾ (ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਵਿਧੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇਗੀ। 2026 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਪਲੈਟੋ ਮਿਸ਼ਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਟੀਟੀਵੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਮਾਪੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਕੇਪਲਰ-139f ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੁਕਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖੇਗਾ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
